|
W Europie u zwierząt towarzyszących (psów i kotów) oraz dzikich mięsożernych obserwuje się pasożytnicze nicienie zwane filariami z gatunków Dirofilaria immitis i D. repens, które są przenoszone przez komary z rodzajów Anopheles, Aedes i Culex. Dojrzałe osobniki D. immitis osiągają długość ciała od 12 do 31 cm i lokalizują się wewnątrz serca oraz w tętnicach płucnych żywicieli powodując dirofilariozę sercową, natomiast samiec i samica D. repens są mniejszych rozmiarów (5-17 cm) i umiejscawiają się pod skórą (dirofilarioza skórna). Zapewne mniej restrykcyjne, zasady przemieszczania się ludzi i zwierząt w ramach Unii Europejskiej mogą zwiększać ryzyko rozprzestrzeniania się chorób, ponieważ dirofilariozy są zwykle zawlekane na nowe tereny wtedy, gdy ludzie podróżują wraz z psami lub kotami do obszarów stałego występowania tych chorób. W Europie dirofilarioza u kotów i psów jest szeroko rozpowszechniona w krajach śródziemnomorskich. Rzadziej lub w ogóle nie występuje na północy kontynentu. Granica zasięgu występowania tej choroby przebiega od Włoch aż do miasta Cherbourg we Francji. W Austrii i Niemczech obserwowano jedynie zawlekane przypadki dirofilariozy u psów. Najczęściej dirofilariozę stwierdza się w dolinach rzek i terenach podmokłych, gdzie warunki środowiskowe sprzyjają rozwojowi komarów. W północnych Włoszech, w dolinie rzeki Po filarie sercowe stwierdza się u ponad połowy populacji psów. W krajach Europy Wschodniej, takich jak Serbia i Chorwacja inwazja D. immitis i D. repens była sporadycznie obserwowana w przeszłości, a obecnie odsetek zarażonych zwierząt wzrósł odpowiednio do 6% i 48%. Podobną sytuację obserwuje się w Hiszpanii i Grecji. Na Wyspach Kanaryjskich inwazja D. immitis występuje u ponad 50% psów i 18% kotów.
W 2005 roku na Słowacji stwierdzono D. repens i D. immitis u psów, które nigdy nie opuszczały miejsc swojego pobytu. Były to zwierzęta, które nie wykazywały żadnych objawów chorobowych, a więc stwierdzone u nich inwazje filarii musiały być o niewielkiej intensywności. Psy pochodziły z dwóch regionów oddalonych od siebie o 140 kilometrów. Pierwszy z regionów znajdował się na północny zachód od Bratysławy i był usytuowany na pograniczu Słowacji i Czech nad rzeką Morawą, natomiast drugi był położony niedaleko miasta Komarno (pogranicze słowacko-węgierskie) nad rzeką Vah. Oczywiście w obydwu regionach licznie występują komary, a średnia roczna temperatura powietrza jest wyraźnie wyższa niż w innych regionach Słowacji. Za progową temperaturą konieczną dla rozwoju larwy D. immitis w komarze uważa się minimum 14oC, co warunkuje klimatyczno-geograficzny zasięg występowania tego pasożyta.
Obydwa gatunki filarii są przyczyną chorób odzwierzęcych (zoonoz) u ludzi. Liczba zarażeń tymi nicieniami u ludzi ma charakter wzrostowy, szczególnie D. repens. Liczne komary i obecność psów z dirofilariozą zwiększają ryzyko zarażenia ludzi. Z ponad 270 przypadków dirofilariozy stwierdzonych dotychczas w Unii Europejskiej zdecydowana większość była spowodowana przez D. repens, a tylko 10 z nich przez D. immitis. Większość przypadków zarejestrowano we Włoszech (66%), mniej we Francji (21,7%), Grecji (8%) i Hiszpanii (4%). Dirofilariozę stwierdzano częściej u kobiet niż u mężczyzn. Wszystkie stwierdzone przypadki tej choroby u ludzi w Europie Północnej były związane z podróżami do obszarów jej stałego występowania.
Obecnie Polska jest uznawana za kraj wolny od dirofilariozy. Należy się jednak liczyć z tym, że wraz ze wzrostem zamożności Polacy zaczną podróżować ze swoimi zwierzętami towarzyszącymi do krajów, gdzie choroba ta występuje i będą ją zawlekać do Polski.
|